Fiyatlardaki artışta kuraklığın yanı sıra tağşişli (karışım) bala karşı verilen mücadelenin de etkisi oldu. Bal firmaları, üretici fiyatlarındaki artışın tüketiciye yüzde 20-25 arasında yansıdığını savunuyor. Fiyatların olması gereken seviyeye geldiğini belirten sektör temsilcileri, daha fazla artış beklemediklerini ifade ediyor.

Türkiye, 4,2 milyon koloniyle kovan varlığı açısından dünyada ikinci sırada olmasına rağmen verimlilikte aynı başarıyı gösteremiyor. Yıllık 70-80 bin ton civarında olması gereken üretim iklim şartlarının etkisiyle 40-50 bin tonda kaldı. Rekoltenin düşmesinde üretimin doruk noktaya ulaştığı bahar aylarındaki kuraklık ve yaz aylarındaki aşırı sıcaklıkların etkisi oldu. Rekoltenin azalması fiyatları tetikledi. Bal fiyatlarını yükselten sebeplerden biri olarak da piyasada tağşişli balın azalması gösteriliyor. Sahte ya da tağşişli bal Türkiye'nin gündemine, 2005 yılında Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın sahte üretim yapan firmaların isimlerini açıklamasıyla oturmuştu. Bakanlık, yaptığı denetimlerde 21 ton 285 kilogram bala el koyulduğunu açıklamıştı. Ardından sıklaştırılan denetimler, sahte veya karışım üretimi büyük ölçüde azalttı. Sektör temsilcilerine göre bugün market raflarında satılan ballar güvenli hale geldi. Denetimler başlamadan önce Türkiye'de yıllık 70-75 bin ton bal üretilmesine karşılık piyasada 150-200 bin ton ürün, bal adı altında satılıyordu. Türkiye'nin önemli bal üreticilerinden Ege NKM Yönetim Kurulu Başkanı Nedim Kalpaklıoğlu, bal fiyatlarının artmasını düşük rekoltenin yanı sıra, piyasada karışım balların azalmasına bağlıyor. Kalpaklıoğlu, fiyatların geçen seneye göre iki kat artmasında rekoltenin yüzde 50 gerilemesinin etkili olduğunu ifade ediyor. Binbirçiçek Bal Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Yılmaz ise, üreticide artan fiyatları firmaların tüketiciye yansıtmamaya çalıştığını savunuyor. Üretici zamlarından tüketiciye yansıyan kısmının yüzde 20 civarında olduğunu belirten Yılmaz, "Büyük alışveriş merkezleri zam yapılmasını istemeyince üreticide artan fiyatları firmalar yüklendi. Tüketiciye fazla yansıtılmadı. Aynı zammı firmalar da ürüne yansıtmış olsaydı kimse bal almazdı." şeklinde konuştu. Tenekeyle alındığında kilosu 4 yeni liraya gelen çam balının market fiyatı ise üç katına çıkıyor. Marketlerde 850 gram kavanoz bal ortalama 12 yeni liradan satılıyor. Yılmaz, rekolteyi olumsuz etkileyen etkenlerin başında yağış ve sıcaklık gibi doğal olayların yanı sıra, üreticilerin arılara iyi bakmamasını gösteriyor. Fiyat artışlarını rekolte düşüşüne bağlayanlardan biri de Muğla Arı Yetiştiricileri Birliği Başkanı Ziya Şahin. Başkan Şahin'e göre fiyatlar olması gereken seviyeye geldi. Türkiye'nin çam balı üretim merkezi Muğla'da geçen yıl 35 bin ton bal üretildiğini belirten Şahin, bu yılki rekoltenin 5 bin ton civarında kaldığını dile getirdi. Temmuz ve ağustos aylarındaki aşırı sıcakların arıları öldürdüğünü kaydeden Şahin, "Muğla'da 100 kovan arısı olan, geçen sene 150 teneke civarında bal üretti. Bu yılki üretimse 30 tenekeyi ancak buldu. Fiyatlar, olması gereken seviyeye geldi." bilgisini verdi. Rekoltenin düşmesiyle artan üretici fiyatlarından tüketiciler de etkilendi. Büyük üreticilerde 110 yeni lira olan bir teneke çam balının fiyatı küçük arıcılarda 150 yeni liraya kadar çıkıyor. Her sene evde tüketmek üzere Muğla'nın Marmaris ilçesindeki üreticilerden teneke ile çam balı alan tüketicilerden Üzeyir Özen, "Marketlerden çok daha ucuz olduğu için bu yolu tercih ediyorum. Geçen yıl bir teneke balı 65 milyona almıştım. Bu sene fiyatların 120-150 YTL arasında olduğunu öğrenince şaşırdım. Tanıdıklarım vasıtasıyla 120 yeni liraya bir teneke bal aldım. Fiyatı arttığı için balın bir kısmını bacanağıma sattım. Bu sene biraz daha az bal tüketeceğim." dedi.

İhracat durma noktasına geldi
Artan fiyatlar, bal ihracatını da olumsuz etkiledi. İhracat, son dört yılda 16 bin 470 tondan bin 826 tona geriledi. Bu düşüşte, geçmiş yıllarda yapılan sahte bal ihracatının da etkisinin olduğu belirtiliyor. Son iki yılda ihraç edilen 12 bin 100 ton bal, gittiği ülkelerden geri gönderildi. Türkiye'nin bal ihracatı, en yüksek seviyeye 2002 yılında ulaştı. O yıl yapılan 16 bin 470 bin ton olan ihracat bir sonraki yılda 15 bin, 2004'te ise 5 bin 715 tona geriledi. Tarım Bakanlığı'nın tağşişli firmaların isimlerini açıkladığı yıl ise ihracat 2 bin 179'a düştü. Geçen yıl bin 826 ton olan ihracatın bu yıl da yarı yarıya düşmesi bekleniyor. Ege NKM Yönetim Kurulu Başkanı Nedim Kalpaklıoğlu, üretimle birlikte kutulu ihracatının artırılmasının teşvik edilmesi gerektiğine dikkat çekerek, hükümetin kutulu zeytinyağı ihracatına verdiği teşvikin benzerinin bal için de hayata geçirilmesini istedi. Türkiye'nin halen ihraç ettiği balın yüzde 99'unu dökme olarak yaptığını belirten Kalpaklıoğlu, "Geçen yıl 5 milyon 330 bin dolarlık ihracat yapıldı. Bu ihracat kutulu olsaydı, döviz girdisi yüzde 45-50 daha fazla olurdu." dedi.

Sahte bala dikkat!
Bal üreticileri, sağlıklı bal tüketimi için büyük markalar dışında bal alınmamasını öneriyor. Fiyatı aşırı düşük baldan sakınılmalı. Tarım Bakanlığı'nın üretim iznine dikkat edilmeli. Hakiki bal bir süre bekledikten sonra fiziksel olarak kendini korumak için krem kıvamına geliyor. Granürezasyon adı verilen bu değişim, pamuk çiçeği ve ayçiçeği balında 1 ay, yayla çiçeğinde ise 3-4 ay sonra gerçekleşiyor. Ancak kremleşen bal, ılık suya atıldığında tekrar akışkan hale geliyor. Glikozla yapılan sahte ballar ise birkaç yıl beklese bile hiçbir değişime uğramıyor. Tadı da akide şekerine benziyor.

Yorumlar (0)

Yorum yazın

Kayıtlı üye değilsiniz. Yorum yapmak için üye olmalısınız. Yorum sorumluluğu size ait olacaktır.